Vermoeid wakker worden. Opvliegers om drie uur ’s nachts. Een buik die niet meer past bij het gevoel dat je van jezelf hebt. En dan hoor je van je huisarts: ‘Het hoort erbij.’ Dat zinnetje is voor veel vrouwen het meest frustrerende wat ze in deze fase kunnen horen. Maar weet je wat nog frustrerender is? De medische wetenschap heeft dit eeuwenlang fout begrepen. En die erfenis werkt vandaag nog door.
Tweeduizend jaar geleden stierf de meeste vrouwen voor de overgang begon
De gemiddelde levensverwachting was veel lager dan nu. Daardoor bereikten minder vrouwen de leeftijd waarop menopauze een langdurige levensfase werd, maar het is niet zo dat vrouwen biologisch zelden ouder dan veertig werden. Menopauze was echter een zeldzaam verschijnsel. Hippocrates, de beroemde Griekse arts die de ‘vader van de geneeskunde’ wordt genoemd, had zijn eigen theorie. Alles draaide om vier lichaamssappen. Bloed, slijm, gele gal en zwarte gal. Een gezond lichaam had die in balans. Menstruatie was de manier waarop het lichaam onzuivere stoffen loosde.
Klinkt al twijfelachtig. Maar hier komt het. Toen vrouwen op hogere leeftijd stopten met menstrueren, concludeerde men dat al die ‘onzuiverheden’ gewoon bleven zitten. En dat die ophoping de oorzaak was van opvliegers en alles wat daarna volgt. Eeuwenlang werd dit geaccepteerd als waarheid.
Bloedzuigers en bier waren de medische behandeling voor menopauze klachten
Wat doe je als je gelooft dat er onzuivere stoffen ophopen in een vrouwenlichaam? Je probeert ze eruit te krijgen. In verschillende perioden en culturen kwamen diverse “behandelingen” voor. Bier drinken. Rauwe eieren eten. Dierlijke eierstokken consumeren. Bloedzuigers op het lichaam plaatsen. Aderlating. Magische amuletten dragen. Elektrotherapie. Astrologische rituelen.
In sommige culturen werden vrouwen in de overgang simpelweg geïsoleerd van de samenleving. Uit angst dat hun ‘negatieve energieën’ zich zouden verspreiden. Dit leest als satire. Het was realiteit.
Freud maakte het imago van vrouwen in de overgang compleet stuk
Rond 1900 klom de gemiddelde levensverwachting naar 50 jaar. Menopauze werd een fenomeen. En Sigmund Freud had er zijn gedachten over. Vrouwen in de overgang waren obstinaat. Kleinzerig. Prikkelbaar en sadistisch. Vrouwen werden in medische en psychoanalytische literatuur geregeld neergezet als labiel, prikkelbaar of psychisch problematisch.
Andere onderzoekers sloten zich aan. Emil Novak schreef over ‘psychische problemen’ bij vrouwen in de overgang alsof het een karakterstoornis betrof. Die denkwijze liep door tot in de jaren zestig. Generaties vrouwen die dachten dat wat ze voelden hun eigen schuld was. Of hun eigen karakter.
De overgang is geen ziekte. Het is een herorganisatie van je lichaam.
Er is inmiddels een nieuw verhaal. De overgang is geen ziekte. Geen teken dat het leven voorbij is. Het is een transitie. Een fase waarin je lichaam fundamenteel verandert, hormonaal, fysiek en mentaal. Dat is heftig. Dat mag ook heftig zijn.
Weer grip krijgen door je lichaam beter te begrijpen
De overgang is geen zwakte en het is zeker niet iets wat je in stilte moet uitzitten. Jaarlijks begeleid ik meer dan 200 vrouwen in precies deze fase. Vrouwen die eindelijk begrijpen wat er in hun lichaam gebeurt en daardoor weer grip krijgen. Niet door te accepteren. Door te begrijpen. Jij bepaalt dat zelf.
“De overgang hoort niet iets te zijn dat je in stilte uitzit.”
