Je menstruatie stopt en dan zit je in de menopauze. Je wordt chagrijnig, dik en aseksueel. En dat gevoel dat je jezelf niet meer herkent? Dat hoort er gewoon bij. Dat zijn de verhalen die de ronde doen. In vriendinnengroepen, in tijdschriften, soms zelfs bij de huisarts. Het probleem is dat ze grotendeels niet kloppen. En dat ze vrouwen opzadelen met verwachtingen die niets te maken hebben met wat er werkelijk in hun lichaam gebeurt.
Jaarlijks begeleid ik meer dan 200 vrouwen tijdens en na de overgang. Wat ik keer op keer zie: niet de overgang zelf maakt het zwaar. Het zijn de aannames. Tijd om er elf te ontmantelen.
Mythe 1
Je menstruatie stopt gewoon en klaar
Zo simpel is het zelden. De meeste vrouwen hebben jarenlang te maken met een volledig onregelmatige cyclus. Maanden zonder menstruatie, gevolgd door meerdere bloedingen in één maand. Soms menstruaties die weken aanhouden. Het officiële punt van menopauze is pas bereikt na twaalf opeenvolgende maanden zonder bloeding. Alles daarvoor heet de perimenopauze. En die kan al beginnen rond je vijfendertigste.
Mythe 2
Je wordt gegarandeerd aseksueel
Veel vrouwen ervaren inderdaad een lager libido. Soms zelfs een aversie. Maar dat geldt niet voor iedereen. Bij sommige vrouwen blijft het onveranderd. En ja, bij sommigen neemt de behoefte juist toe. Er is geen universeel script. Jij bepaalt dat zelf.
Mythe 3
De overgang maakt je dik
Ruim twee derde van de vrouwen in de veertig heeft overgewicht. Bij vrouwen boven de zestig loopt dat op naar bijna tachtig procent. Vrouwen komen gerust ruim tien kilo aan tijdens de overgang. Dat betekent echter niet dat overgewicht fysiologisch onvermijdelijk is. Aankomen tijdens de overgang is geen zekere uitkomst. Het is een risico dat je kunt managen. Als je begrijpt wat er hormonaal gebeurt, wat het doet met je slaap, je stressniveau en je eetgedrag, kun je bijsturen.
Mythe 4
Opvliegers zijn het ergste wat je overkomt
Opvliegers zijn zichtbaar en ongemakkelijk. Maar de meeste vrouwen hebben last van tientallen andere symptomen. Slaapproblemen. Extreme vermoeidheid. Stemmingswisselingen. Concentratieproblemen. Gewrichtsklachten. Droge huid. Libidoverlies. Een focus alleen op opvliegers doet geen recht aan wat er werkelijk speelt.
Mythe 5.
Voor je 45ste kun je niet in de overgang terechtkomen.
Rond je vijfendertigste in de perimenopauze belanden is mógelijk. In je twintigste al is zeldzaam maar niet onmogelijk. Klachten die je nu ervaart kunnen hormonaal zijn. De leeftijdsgrens van 45 is geen biologisch gegeven. Het is een gemiddelde.
Dus het kan heel goed dat je al op jongere leeftijd klachten ervaart die met je overgang te maken hebben maar waarvan jezelf niet weet dat je overgang al is begonnen.
Mythe 6
Overgang en menopauze zijn hetzelfde
Ze worden door elkaar gebruikt maar ze betekenen niet hetzelfde. De overgang is de periode van hormonale verschuiving. Dat proces kan jaren duren. Menopauze is het exacte moment: twaalf maanden geen menstruatie. Alles daarvoor is perimenopauze. Alles daarna is postmenopauze. Woorden zijn hier geen detail. Ze bepalen hoe je naar je eigen lichaam kijkt.
Mythe 7
De overgang is eigenlijk gewoon een midlifecrisis
Een midlifecrisis is een psychologisch fenomeen dat bij mannen en vrouwen voorkomt. De overgang is een fysiologisch proces dat alleen bij vrouwen voorkomt. Die twee kunnen tegelijk spelen. Maar ze zijn niet hetzelfde en ze vragen om een andere aanpak.
Mythe 8
De overgang, je wordt er vanzelf chagrijnig van
Hormonale schommelingen hebben invloed op je stemming. Dat is een feit. Maar dat je humeurig, prikkelbaar of emotioneel instabiel wordt is geen lot dat elke vrouw treft. Het hangt af van slaap, stress, beweging, sociale steun en nog twintig andere factoren. Het stereotype van de chagrijnige vrouw in de overgang is niet alleen onnauwkeurig. Het is ook schadelijk.
Mythe 9
De overgang maakt vrouwen minder aantrekkelijk
Dat is een gevoel dat veel vrouwen kennen. Maar aantrekkelijkheid en zelfvertrouwen zijn geen biologische constanten. Ze worden beïnvloed door hoe je je voelt, hoeveel energie je hebt, hoe je in je vel zit. Vrouwen die de overgang doorstaan met kennis en een plan voelen zich regelmatig sterker dan ooit. Niet minder.
Mythe 10
De overgang is een medische aandoening
Het is een natuurlijk onderdeel van het ouder worden. Geen ziekte. Geen defect. Dat betekent niet dat klachten genegeerd moeten worden. Klachten die je levenskwaliteit beperken verdienen serieuze aandacht. Maar het startpunt is niet behandeling. Het startpunt is begrip.
Mythe 11
Menopauze is een ‘deficiency disease’
Dit is misschien wel de schadelijkste mythe. De gedachte dat je lijf tekortschiet. Dat je onvolledig bent. Oestrogeen daalt. Progesteron verandert. Dat zijn normale hormonale verschuivingen. Ze vragen aanpassing. Geen reparatie. Een vrouw in de overgang is niets tekort. Ze is in transitie.
De overgang begrijpen is de eerste stap om er niet langer slachtoffer van te zijn.
