Je lichaam stopt niet met hormonen maken. Het herverdeelt de productie. Dat je oestrogeen wegvalt en dat dat het is. De werkelijkheid is ingewikkelder en tegelijkertijd bemoedigender. Je lichaam past zich aan. Het verschuift de productie. En als je begrijpt hoe dat werkt, begrijp je ook waarom sommige symptomen zo hevig zijn en hoe je daar iets aan kunt doen.
Je hersenen registreren de hormonale vrije val voordat jij er erg in hebt
Tijdens de vruchtbare jaren springt er elke cyclus een eitje uit een eiblaasje in de eierstok. Wat overblijft na die eisprong heet het corpus luteum, het gele lichaam. Dat kleine orgaantje produceert progesteron en in kleinere mate ook oestrogeen. Op een gegeven moment vindt ovulatie niet meer plaats. Het corpus luteum verdwijnt uit beeld. En daarmee valt de grootste bron van progesteron weg.
Maar je eierstokken stoppen niet helemaal. Ze blijven nog kleine hoeveelheden estradiol aanmaken. Estradiol is een vorm van oestrogeen. Tijdens je vruchtbare jaren is dit de meest actieve vorm. Na de menopauze daalt de hoeveelheid sterk. Rond je eisprong kan estradiol nog tussen de 120 en 375 pg/mL zitten. Na de menopauze zakt dat vaak naar 0 tot 14 pg/mL. Dat is geen kleine verandering. Dat is een enorme daling. En je hersenen voelen dat meteen.
Je vetweefsel wordt na de menopauze je noodfabriek voor oestrogeen
Hier wordt het interessant. Je lichaam geeft het niet zomaar op. De eierstokken en bijnieren produceren na de menopauze een steroïdhormoon genaamd androstenedione. Dat wordt via het bloed getransporteerd naar andere delen van het lichaam, primair naar vetweefsel. Daar vindt een proces plaats dat aromatisering heet. Vetcellen zetten androstenedione om naar oestrogeen.
En dit wordt effectiever naarmate je ouder wordt. Dat kan een verklaring zijn waarom vrouwen met meer vetmassa minder last hebben van klassieke menopauze-symptomen dan vrouwen met een lager vetpercentage, maar vooralsnog is hier meer onderzoek voor nodig.
Je bloed vertelt een verhaal.
Terwijl de oestrogeenwaarden dalen, reageert de hypothalamus. Dat is het deel van je hersenen dat de hormonale regulatie aanstuurt. Het registreert de lage oestradiolwaarden en geeft het signaal om meer FSH en LH aan te maken in een poging de eierstokken te stimuleren. Meer gas. Harder duwen.
Het resultaat: FSH-niveaus stijgen tot wel achttien keer boven het normale niveau tijdens de reproductieve jaren. LH piekt tot drie keer hoger. Artsen gebruiken die verhoogde FSH-waarden dan ook als diagnostische marker om te bepalen of een vrouw de menopauze nadert. Je bloed vertelt een verhaal. Je hoeft alleen te weten hoe je het leest.
Opvliegers verwacht je. Een brandende tong niet.
De bekende klachten komen voort uit die hormonale chaos. Opvliegers en nachtelijk zweten door de verstoorde temperatuurregulatie in de hypothalamus. Stemmingswisselingen en slaapproblemen door de impact op serotonine en melatonine. Vergeetachtigheid door de directe invloed van oestrogeen op de hersenfunctie. Onregelmatige menstruaties doordat de eierstokken anders reageren onder andere op de signalen van FSH en LH.
Maar er zijn ook symptomen die vrouwen volledig verrassen omdat ze niet direct aan de overgang worden gekoppeld. Hoorproblemen en zelfs tinnitus. Verergerde allergieën. Hartkloppingen. Een brandende tong. Bloedend tandvlees. Pijn in de borsten. Formicatie: het gevoel dat er insecten over je huid kruipen. Haaruitval. Cold flashes in plaats van opvliegers. En verlies van levenslust dat verder gaat dan stemmingswisselingen.
Al die symptomen hebben één gemeenschappelijke oorzaak. Veranderde hormoonspiegels die systemen in je lichaam raken die je nooit had verwacht. Niets geks. Niets waarbij je jezelf iets moet aanwrijven. Wel een reden om goed geïnformeerd de volgende stap te zetten.
Je lichaam zoekt een nieuw evenwicht. Hoe meer je begrijpt hoe dat werkt, hoe beter je het kunt helpen vinden.
